Używacz:Kordians/Max Stirner

	Max Stirner; Johann Kaspar Schmidt
	; Max Stirner podle karykatury Friedriecha Engelsa
Data a plac narodzyniŏ	25 paździyrnika 1806 ; Bayreuth
Data a plac śmierci	25 czerwca 1856 ; Berlin
	Galeryjŏ we Wikimedia Commons

Max Stirner, po prŏwdzie Johann Caspar Schmidt (nar. 25 paździyrnika 1806 w Bayreuth, um. 25 czyrwnia 1856 w Berlinie) bōł niymieckim filozofym, kery wywrził srogi ajnflus na rozrōst indywidualistycznego anarchizma.

Jego nojbarzij hyrskim dziyłym je Jedziny a jego włŏsność (niym. Der Einzige und sein Eigentum) ôpublikowane w 1845, kere stało sie inspiracyjōm dlŏ anarchistōw jak tyż egzystyncjalnych filozofōw.

Biografijŏ

Johann Caspar Schmidt bōł jedzinym dzieckym ôd luterańskij familije z Bayreuth. Jego pseudōnim „Stirner” pochodzi ôd charakterystycznyj cychy fizycznyj – srogigo czoła, kere podkryśloł bez cŏfanie wosōw. Miano to przijōn niyskorzij za swoje literacke. Po śmierci fatra chowała go matka, a kej wykludziyła sie z Bayereuth, Stirner bōł pod flyjgōm tanty, coby kōntynuować naukã w rynōmōwanym liceum. Potym sztudiyrowoł na uniwerzytetach w Berlinie, Krōlewcu a Erlangen^[1].

Z fachu bōł rechtorym jak tyż tłōmaczym – przełożōł ôn choby Bogajstwa nŏrodōw (ang. The Wealth of Nations) ôd Adama Smitha^[2]. W Berlinie przinŏleżoł do skupiny Swobodnych (niym. Freien): dziynnikŏrzōw, ekōnōmistōw, filozofōw zaôbycz z lewice heglowskij, kerzi zbiyrali sie na dyskusyje we wajnsztubach. Stirner bōł tam zwiōnzany z Karolym Marxym, kery to niyskorzij prōbowoł ôbalić jego idyje^[1]^[2].

Filozofijŏ

Stirner bōł jednym z piyrszych filozofōw, kerzi radykalnie ôdciepli autorytety i werty take jak religijŏ, państwo, moralność abo prŏwda, bez traktowanie nich za „fantōmy” (niym. Gespenster), co ôgraniczajōm zwōlõ czowieka. Egoizm ôd Stirnera polygŏ na cołkowitym ôdciepniyńciu wszelakich „fantōmōw”, kere Stirner mŏ za fikcyje naciepowane bez społeczyństwo. Podle Stirnera, jedzinym ryalnym wertym je jednostka, a wszelake idyje, w tym te uznŏwane za nojwyższe (bp. Bōg, państwo, prawo), to ino wyôbrażynia, kerym ludzie chybnie przipisujōm wyższy wert aniżeli samym siebie. W filozofije egoizma Stirnera chodzi ô wyzwolynie sie ôd tych znŏleżności i fungowanie zgodliwie ze włŏsnym interesym, bez podporzōndkowywaniŏ sie zewnyntrznym normōm^[3].

Przypisy

1 2 David Leopold: Max Stirner (ang.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy. [dostymp 2025-02-28].
1 2 Max Stirner (ang.). Britannica. [dostymp 2025-02-28].
↑ Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. Tom 3. Filozofia XIX wieku i współczesna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 52. ISBN 83-01-08653-X.

[[Kategoryjo:Filozofy]] [[Kategoryjo:Mjymjecke filozofy]] [[Kategoryjo:Mjymcy]]

[:0-1] 1 2 David Leopold: Max Stirner (ang.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy. [dostymp 2025-02-28].

[:1-2] 1 2 Max Stirner (ang.). Britannica. [dostymp 2025-02-28].

[3] Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. Tom 3. Filozofia XIX wieku i współczesna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 52. ISBN 83-01-08653-X.

[1]

[2]

[3]