Chińsko Ludowo Republika

Ze Wikipedia
Przyńdź do: nawigacyje, sznupańo
中华人民共和国
Chińsko Ludowo Republika
Fana Chińskij Ludowyj Republiki
Chińskij Ludowyj Republiki
Fana Chińskij Ludowyj Republiki Wapyn Chińskij Ludowyj Republiki
Hymn: Marš Uochotńikůw
Położyniy Chińskij Ludowyj Republiki
Uoficjalno godka chińsko godka¹
Stolica Bejdžing
Polityczny systym republika ludowo
Gowa państwa prezydynt Xi Jinping
Przikludziorz regjyrunku prymjer Wen Jiabao
Rozlygowańy
 • cołkowity
 • strzůdlůndowe wody
4². we śwjeće
9 596 960 km²
2,8%
Liczba ludźůw (lipjec 2007)
 • cołkowito 
 • gynstość zaludńyńo
1. we śwjeće
1 319 175 346
137 osůb/km²
Religijo (głůwno)
Waluta 1 juan = 10 jiao = 100 fenów (CNY, ¥)
Czasowo zůna UTC +8 (ńy mo latowygo czasu)
Kod ISO 3166 CN
Necowo důmyna .cn
Automobilowy kod CHN
Telefůniczny kod +86
Autůnůmiczne terytoryja
¹ Putonghua je uoficjalnům godkům uřyndowům, poza Hůngkůngym a Makau, kej je stosowano kantůńsko godka. W Hůngkůngu drůgům růwnořyndnům uoficjalnům godkům je angelsko godka, a we Makau - portůgalsko godka.² Ino Chiny kůntynyntalne (bez Hůngkůngu i Makau)

Chińsko Ludowo Republika, skrůt CHLR (People's Republic of China > P.R.C. Angelsko godka, chiń. trad. 中華人民共和國, ůprošč. 中华人民共和国; pinyin: Zhōngguó, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; Audio posuchej po chińsku) – państwo we Azyji wschodńij, uobejmujůnce historyčne Chiny (bez Tajwanu) a Tybet i inkše źymje we Azyji Postřodkowej zamjyškane we sůmje bez 56 grup etńičnych. Chiny to nojludńijše państwo śwjata uo populacyji překračajůncyj 1,3 mld uosůb. Pod wzglyndym powjyřchńi je 4. na śwjeće, a pod wzglyndym wjelgośći gospodarki (PKB nůminalny) – 3. (w 2007 r., po USA i Japůńije) abo tyž 2. (PKB realny) po USA.

ChLR grańičy s nastympujůncymi państwami: Afgańistan, Bhutan, Birma, Indje, Kazachstan, Kirgistan, Koryjo Půunocno, Laos, Můngolijo, Nepal, Pakistan, Rusyjo, Tadžykistan, Wjetnam.

Choćaž za kůntynuatora tradycyje polityčnej Chin uwažo śe tyž Republika Chińsko na Tajwańy, uod lot 70. za zgodům USA to ChRL reprezyntuje narůd chiński we uorgańizacyjoch mjyndzynarodowych, tj. UNZ abo WHO.

Wuadza we ChLR sprawuje uod 1949 r. Kůmůńistyčno Partja Chin. Do kůńca lot 70. Chiny bůuy państwym totalitarnym na wzůr stalinowski, a we latach 60. naśiliuy śe we kraju tyndyncyje izolacjůńistyčne. Po śmjerći Mao Zedůnga i fjasku maoizmu, we latach 80. partja rozpočyua ale reformy ekůnůmične, tj.: Uodejśće uod gospodarki planowyj a uotwarće na śwjat, a ustrůj začůu přesuwać śe we strůna autorytaryzmu. W latach 80. i 90. nastůmpiua liberalizacyjo žyća spouečnygo a kulturalnygo, bez m.in. wprowadzyńy wolnośći podrůžowańo. Wroz s reformůma ekůnůmičnymi započůnkowouo to dokůnujůncům śe uobecńy nojwjynkša migracyjo we historyji śwjata - ze wśi do mjast přyńosuo śe juž 140 mln Chińčykůw.

Uobecny ustrůj Chin je nůminalńy socyjalistyčny (tzw. socyjalizm uo chińskych wuaśćiwośćach), we praktyce je to ale kapitalizm, bez charakterystyčnych np. do UE rozlyguych zabezpječyń socyjolnych, cechujůncy śe lekkym zabarwjyńym nůmynkloturowym i dužym wolůminym inwestycyji zagrańičnych a eksportu. W sfeře polityki, partja kůmůńistyčno sprawuje autorytarne řůndy uodwouujůnc śe do nacjůnalizmu, tympjůnc ruchy uopozycyjne i průbujůnc budować gospodarka uopartům na wjydzy na wzůr krajůw sůmśedńich m.in. Japůńije, Koryje Pud., a tyž Singapuru.

Chiny to tyž jydyn s nojstaršych uostřodkůw cywilizacyjnych śwjata, uo uodrymbnej i bůgatej tradycyji muzyčnej, tyatralnyj, literackij, filozofičnyj a historyčnyj, a tyž naukowyj. Po zakůńčyńu rewolucyji kulturalnej chińsko kultura stopńowo śe uodradzo, choćaž zdańym krytykůw škody wyřůndzůne za řůndůw Mao Zedůnga sům zbyt wjelge, aby možliwe bůuo jej peune uodrodzyńy. Bezprecedynsowe we dźiśijšych Chinach je tyž uobecne uodymkńyńće tygo kraju na śwjat i jygo wartko okcydyntalizacyjo.

Commons


Państwa Azyje

AfgańistanArmyńijoArabja SaudyjskoAzerbejdżůnBahrajnBangladeszBhutanBirmaBruneiChinyCyprFilipinyGruzyjoIndjeIndůnezyjoIrakIranIzraelJapůńijoJymynJordańijoKambodżaKatarKazachstanKirgistanKuwejtLaosLibanMalediwyMalezyjoMůngolijoNepalPakistanPołedńowo KoryjoPůłnocno KoryjoRusyjoSingapurSri LankaSyryjoTadżykistůnTajlandyjoTajwanTurcyjoTurkmyńistanUomanŮzbekistanWjetnamWschodńi TimůrZjydnoczůne Arabske Ymiraty