Stambuł
 |
Tyn artikel ńy bůł jeszcze sprawdzůny we poprawnośći zapisowańo Steuerowům uortografijům a gramatycznyj. Jeli zdo Ći śe, co je to fest do porzůndku narychtowany artikel, symńij tyn muster. |
| Stambůu | |
 Mešta Sůutana Ahmeda (Buynkitno Mešta) |
|
| Państwo |  Turcyjo |
| prowincyjo | Istanbul |
| Burmistř | Kadir Topbaş |
| Plac | 1 538,77 km² |
| Położyńe | 41°00' N 29°00' E |
| Wysokość | 100 m n.p.m. |
| Ludźi (2005) • liczba ludźi • gynstość • aglomeracyja |
10 291 102 6521 os./km² 11 912 511 |
| Nr kerunkowy | 90 |
| Pocztowy kod | uod 34010 do 34850 a uod 80000 do 81800 |
| Rejestracyjne tabule | 34 |
| Mjasta partnerske |  Aumaty Amman Barcelůna Pusan Kajir Kolůńja Kůnstanca Dubaj Durrës Houston Džakarta Džudda Johor Bahru Hawana Kazań Chartum Mari Uodessa Oš Puowdiw Rabat Rio de Janeiro Sarajewo Šanghaj Shimonoseki Skopje Sankt Petersburg Waršawa |
|
Położyńe na karće kraju
  Stambůu
|
|
| Neczajta mjasta | |
 Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |
|
Stambůu (Istambůu, tur. İstanbul - s greckigo is ten poli - do mjasta (tak godali greccy mjyškańcy w časach podboju tureckigo)), w starožytnośći Bizancjum (Βυζάντιον Byzantion), půźńij Kůnstantynopol (gr. Κωνσταντινούπολις Konstantinupolis, uać. Constantinopolis, nowogr. Κωνσταντινούπολη Konstantinupoli - mjasto Kůnstantyna), w krajach suowjańskich dowńij Carogrůd - kolůńja grecko zouožůna w 660 p.n.e. w ojropejskij tajli Bosforu, w 330 n.e. zostou stolicům Cesarstwa Wschodńořimskigo, 324-1930 Kůnstantynopol, 1453-1930 mjana Kůnstantynopol a Stambůu užywane zamjynńy, uod 18 marca 1930 uoficjalne mjano Stambůu - mjasto nad Ćeśńinům Bosfor uůnčůncům Moře Marmara s Mořym Čarnym.
Nojwjynkše mjasto Turcyje a jydno s nojwjynkšych mjast śwjata, nojwjynkšo aglůmeracyjo mjejsko we Ojropje. Stolica prowincyji (il) İstanbul. Rozwińjynty uośrodek přymysuowy, wytwařajůncy uokouo ¼ produkcyje kraju. Guůwne cyntrům finansowe Turcyje, śedźiba kilkudźeśyńću bankůw a geudy papjůrůw wartośćowych. Dužy wynzeu kůmůńikacyjny: nojwjynkšy port handlowy Turcyje; dwa mjyndzynarodowe porty lotńiče Atatürk Havalimanı a Sabiha Gökçyn Havaalanı, kůńcowo stacyjo kolei ojropejskij (dwořec Sirkeći) a počůntkowo kolei na Bliski Wschůd (banhof Haydarpasha). Śedźiba 5 ůńiwersytetůw, s kerych nojstaršy - Ůńiwersytet Stambulski - zostou zouožůny w 1453.
Ćeśńina Bosfor (šyrokość do 4 km) dźeli mjasto na tajla ojropejsko a azyjotycko (Stambůu je jydynym mjastym na śwjeće pouožůnym na dwůch kůntynyntach). We Stambule zbudowano dwa mosty uůnčůnce uoba břygi Bosforu - jydyn, mjanowany Mostym Bosforskym a ukůńčůny w 1973 mo dugość 1074 m, a drůgi - Most Mehmeta Zdobywcy ukůńčůny w roku 1988, mo dugość 1090 m. Ńyspeuna kilůmetrowo zatoka Zuoty Růg dźeli tajla ojropejsko na pouedńowo dźelńica Stary Stambůu a půunocno Beyoğlu.
Stambůu je śedźibům prawosuawnych patrjarchůw Kůnstantynopola. Katedra patrjaršo mo plac we dźelńicy Fanar. Dźelńica ta je nojwjynkšym skupiskym ludnośći greckij w mjeśće. Ze wzglyndu na lokalizacyjo śedźiby patrjarchatu zamješkujůncy Fanar Grecy ńy zostali wyśedlyńi do Grecyji w lotach 20. XX wjeku wroz s couům pozostouům greckům ludnośćům Turcyje. We Stambule w 1855 roku umor Adam Mickiewicz.
