Szachmaty
Szachmaty, szachy (uod pers. شاه (szach) – krůl) – sztrategiczny logiczny bretszpil na 64-polowyj planszy, na keryj stoji 16 bjołych a 16 czornych figur. Szachmaty śe gro ze 32 figurami, je 8 bauerůw, 2 turmy, szpringery, a laufry, jedno dama a jedyn kůńig, szpil tyn wygrywo perzůna kero chyći drugo we "szachmat", kej kůńig ńy mo ńikaj kaj śe ruszyć.
Pochodźi ze staroindyjskigo szpilu czaturanga, kero dała tyż poczůntek takim sztrategicznym szpilům jak chińske Xiangqi, koryjańske Janggi abo japůńske śogi. Szachmaty trefjůły do Ojropy we 9. storoczu skuli ekspansyje Ůmajjadůw we Szpańiji. Figury dostały śyła a rola, jake znůmy do dźiśoj, przi kůńcu 15. storoczo, a standaryzacyjo prawidoł uodbůła śe we 19. storoczu. Dźiśo we uoficjalnych turńyrach stosuje śe prawidła Mjyndzynorodowyj Szachmatowyj Federacyje, kere uopisujům ńy yno ruchy figurůw, nale tyż prawa uod syńdźůw, prawidła zachowańo szpilerůw a kůntrola czasu.