Nowy Jork

Ze Wikipedia
Przyńdź do: nawigacyje, sznupańo
Disambig.svg Tyn artikel je uo mjeśće w USA. Uobezdrzij tyż: inkše artikle uo tym mjańe.
Skyline-New-York-City.jpg

Wspůłrzyndne: 40°42' N 74°00' WGeůgrafja

Nowy Jork
Wapyn
Flag of New York City.svg
Wapyn Nowygo Jorku Fana Nowygo Jorku
Państwo Stany Zjydnočůne Stany Zjydnočůne
Stan Nowy Jork
Burmistř Michael Bloomberg
Plac 1214 km²
Położyńe 40°42'00'' N
74°00'00'' W
Wysokość středńo 6 m n.p.m.
Ludźi (2012)
• liczba ludźi
• gynstość
• aglomeracyja

8 336 697
6816 os./km²
21 500 000
Nr kerunkowy 212
Pocztowy kod 10001-10292
Mjasta partnerske Japůńijo Tokjo
Chińsko Rypublika Ludowo Pekin
Szpańijo Madryt
Egipt Kajir
Důmińikana Santo Domingo
Italijo Řim
Madźary Budapešt
Izrael Jerozolima
Wjelgo Brytańijo Lůndyn
Australijo Sydney
Rypublika Pouedńowyj Afriki Johannesburg
Ńiderlandy Amsterdam
Kanada Toronto
Położyńe na karće kraju
Nowy Jork
Nowy Jork
Nowy Jork
Neczajta mjasta
Commons-logo.svg Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons

Nowy Jork abo Mjasto Nowy Jork (ang. New York, New York City abo City of New York, uoficjalńe The City of New York) – mjasto we stańy Nowy Jork, nojwjynkše pod wzglyndym ličby ludnośći mjasto we Stanach Zjydnočůnych. "Mjasto, kere ńigdy ńy zasypjo", zwane tyž "Wjelgim Jabkym" ("Big Apple"). Ležy na wschodńim (atlantyckym) wybřežu USA, při ujśću řyk Hudson i East River do Zatoki Nowojorskij.

Ůwožany za śwjatowe cyntrům m.in. reklamowe i medjalne (do ńydowna tyž finansowe). W Nowym Jorku mjeśći śe guůvno śedźiba UoNZ.

Historyjo[Sprowjej]

Novy Jork zouožůny zostou we 1614 bez Holyndrůw na wyspje Manhattan kej faktorja handlowo, we 1625 zouožůno uośedle Nieuw Amsterdam (Nowy Amsterdam), guůwny port kolůńji Nowe Ńiderlandy. Prawa mjejske Nowy Amsterdam zyskou we 1653. We 1664 wroz s kolůńjům zostou zdobyty bez Anglikůw i přemjanowany na Nowy Jork. W roku 1673 Holyndři uodzyskali mjasto, nale na mocy pokoju we Westminster 19 lutygo 1674 uoddali mjasto Anglikům we zamjan za uznańy holynderskych praw do Surinamu. W XVIII stolećo podčas wojny uo ńypodleguość USA (177583) brytyjske wojsko prowadźiuo uokupacyje mjasta. W lotach 178590 bůu śedźibům wuadz USA. We 1929 krach na geudźe nowojorskij započůntkowoú wjelgi śwjatowy kryzys gospodarčy. 11 wřeśńa 2001 přeprowadzůno zamach terrorystyčny na World Trade Center, wskutek kerygo zginyuo ůng. 3000 ludźi, we tym 343 stražokůw FDNY (Fire Department New York City abo Fire Department New York) a zńiščůny zostou couky kůmpleks WTC.