Cyckocze

Ze Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cyckocze
Mammalia[1]
Przedstŏwiciele roztōmajtych zort cyckoczy
Przedstŏwiciele roztōmajtych zort cyckoczy
Systymatyka
Dōmyna eukariōnty
Krōlestwo zwiyrzynta
Typ strunowce
Podtyp kryngowce
Nadgrōmada sztyronogi
Grōmada cyckocze

Cyckocze (Mammalia) – zwiyrzynta przinŏleżōnce do kryngowcōw, cechujōnce sie zaôbycz wystympowaniym mlykowych gruczołōw u samur, ôbecnościōm ôwosiyniŏ (wosy abo pelc) jak tyż stałocieplnościõ (abo mogymy pedzieć „ciepłokrwistość”).

Charakterystyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]

U cyckoczy wystympuje serce ô doimyntnie ôddzielōnych ôd siebie 2 kōmorach a 2 przedsiōnkach jak tyż ôsobne krōnżynie pucne a przepona ôddzielajōncŏ piersiowõ ôd bachrowyj duczã. Ukłŏd kustowy we znŏleżności ôd pobiyranego kustu cechuje sie roztōmajtymi przisztymowaniami (bp. słożōny barzōch przeżuwaczy bydź barzōch af liściożernych m.in. z zorty Colobus). Zymby cyckoczy ôsadzōne sōm we zymbodołach. Dobrze rozwiniynty mōzg zawiaduje zaôbycz dobrze rozwiniyntymi zmysłami czucha, zdroku a suchu.

Poza stekowcami wszyjske cyckocze sōm żyworodne. U torbaczy niy wystympuje prawe łożysko.

Cyckocze zamiyszkujōm tak strzodowiska wodne, jak i lōndowe (wiynkszość), ôpanowały tyż luftowõ przestrzyń (gacopiyrze). Terŏźnie żyje na świecie kole 4500–5000 zort cyckoczy (we znŏleżności ôd systymu klasyfikacyje).

Uzdanie nojsrogszym regyrōnkym postrzōd cyckoczy sōm gryzōnie, ôbyjmujōnce kol. 1800 zort. Potym gacopiyrze, z kol. 1100 zortami. Nojmyńszymi grupami cyckoczy sōm słoniowate (dwa zorty) a mrowniki z jednym przedstŏwicielym. Nojsrogszym żywym cyckoczem i wrŏz nojsrogszym cyckoczem w historyji je błynkitny płetwal. Ôsiōngŏ ôn kol. 30 m dugości a 180 tōn wŏgi. Nojmyńszymi cyckoczami sōm gacopiyrze i ryjōwki. Gacopiyrz kitti z połedniowo-weschodnij Azyje wŏży rōncz 1,5 g, a rozpiyntość jego krzideł wynosi 15 cm. Ryjōwka zymbiełek bioławy wŏży 2 g, a jeji dugość cuzamyn z ôgōnym to rōncz 4 cm.

Ewolucyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]

Piyrsze cyckocze ukŏzały sie na Ziymi pod kōniec triasu, to znaczy kole 200 milijōnōw lŏt tymu. Wywodziyły sie z gadōw cyckoczokształtnych typu terapsydōw (Therapsida), żyjōncych we permije i triasie.

← mln lŏt tymu
Cyckocze
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2

Systymatyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]

Cyckocze tajlujōm sie na 3 podgrōmady:

  • jajorodne cyckocze
  • Allotheria (pōmarłe)
  • żyworodne cyckocze

Zobŏcz tyż[edytuj | edytuj zdrzōdło]

Przipisy

  1. Mammalia (ang.). Integrated Taxonomic Information System.