Gwatymala

Ze Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Disambig.svg Tyn artikel je uo państwje. Uobezdrzij tyż: artikel uo mjeśće a departamynće Gwatymala.
República de Guatemala
Republika Gwatymali
Fana Gwatymali
Gwatymali
Fana Gwatymali Wapyn Gwatymali
Motto: (hišpańsko godka) El País de la Eterna Primavera
(Kraj wječnygo poźimka)
Hymn: Guatemala Feliz
(Gwatymala ščynśliwo)
Położyniy Gwatymali
Uoficjalno godka hišpańsko godka
Używane godki hišpańsko godka
Stolica Gwatymala
Polityczny systym republika
Gowa państwa prezydynt
Alejandro Maldonado Aguirre
Przikludziorz regjyrunku prezydynt
Alejandro Maldonado Aguirre
Rozlygowańy
 • cołkowity
 • strzůdlůndowe wody
103. we śwjeće
108 890 km²
0,4%
Liczba ludźi (2005)
 • cołkowito 
 • gynstość zaludńyńo
68. we śwjeće
12 013 907
119 osůb/km²
ńypodleguość uod Hišpańje
15 wřeśńa 1821
Religijo (głůwno)
Waluta quetzal (GTQ)
Czasowo zůna UTC -6
Kod ISO 3166 GTM
Necowo důmyna .gt
Automobilowy kod GTA
Telefůniczny kod +502
Autůnůmiczne terytoryja

Gwatymala (República de Guatemala - Republika Gwatemale) – państwo we Americe Střodkowyj, pouožůne nad Uoceanym Atlantyckym a Uoceanym Spokojnym. Grańičy s Salwadůrym (203 km), Hůndurasym (256 km), Meksykjym (962 km), Belize (266 km) – uůnčno dugość grańic wynośi 1687 km, půnadto 400 km wybřeža morskigo.

Uobšar Gwatymali dźeli śe na štyry tajle: ńiźina Petén, pouožůno we půunocnyj tajli kraju, wybřeže Mořa Karaibskigo, uańcuchy gůrske střodkowyj tajli kraju a wybřeže Pacyfiku. Při spotykanym podźale na 3 krajiny ńiźina Petén uůnčy śe s wybřežym karaibskym.

W časach prekolůmbijskych teryn zamješkiwany bez Indjanerůw zwjůnzanych s kulturům Majůw. W 1523 teryny dźiśijšyj Gwatymale zostouy podbite bez hišpańskych kůnkwistadorůw, keři zouožyli tam kolůńja wchodzůnco we skuod Nowyj Hišpańje.

W 1821 Gwatymala uzyskoua ńypodlyguość, chnet potym kraj bůu uokupowany bez Meksyk. W 1839 proklamowano zostoua ńypodlyguo republika.

W 1954 we drodze zamachu stanu jůnta wojskowo přerwoua reformy lewicowygo prezydynta Jacobo Arbenza. Prawicowe řůndy wojskowych a ńypokoje spouečne trwoúy aže do 1985, kedy to přiwrůcůno dymokracyjo. Ńy přerwouo to ale walk s lewicowům partyzantkům (URNG).