Lew

Ze Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lew
Panthera leo[1]
Linnaeus, 1758
Samiec lwa we Okonjimie we Namibiji
Samiec lwa we Okonjimie we Namibiji
{{{opis 2. grafiki}}}
Samica we Okonjimie
Systymatyka
Dōmyna eukariōnty
Krōlestwo zwiyrzynta
Typ chordata
Grōmada cycacze
Rzōnd carnivora
Familijŏ felidae
Zorta Panthera
Gatōnek Panthera leo
Kategoryjŏ zagrożyniŏ (CKZG)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasiyng wystympowaniŏ
Mapa wystympowaniŏ

Panthera leo abo lew to zwiyrzã ze typu chordata, ze rzyndu carnivora, ze grōmady cyckoczy ze familije felidae, co je ôpisoł Linnaeus we 1758 roku[3]. Wystympuje we Afryce i połedniowyj Azyji[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]

Samiec, snadnie poznany po grziwie, może wŏżyć do 250 kilogramōw i ôsiōngać wysokość do 1,3 m we kłōmbie. Samury sōm znacznie myńsze, wŏżōm do 180 kilogramōw i niy posiadajōm charakterystycznyj grziwy. Lwy sōm miynsożercami żyjōncymi we familijnych grupach, skłŏdajōncych sie ze spokrewniōnych samur, jejich potōmstwa ôbōch płci i niy spokrewniōnego samca sużōncego majoryntnym samurōm do rozmnŏżaniŏ. Samury gōniōm dlŏ stada. Mode samce sōm wychrōniane ze stada, kej ôsiōngnōm dojzdrzałość.

Przeciw popularnymu ôkryślyniu „krōl dżungli”, lew je zwiyrzym ôdewrzōnych rōwniōw. Idzie go trefić w cołkij Afryce. Krōm to jako zorta je zagrożōnŏ, a srogsze populacyje wystympujōm jyny we nŏrodnych parkach Tanzanije i Połedniowyj Afryki.

Niylicznŏ terŏźnie populacyjŏ azjatyckich lwōw (podgatōnek Panthera leo persica), kere we historycznych czasach żyły ôd Grecyje, bez Persyjõ aże do Indyje, wystympujōm we Gir Forest we pōłnocnyj Indyji. Kole trzistu lwōw żyje we rezerwacie we indyjskim sztacie Gujarat. Rezerwat mŏ wiyrchniã kol. 1300 km². Tyn podgatōnek zagrożōny je wymarciem.

Stwiyrdzōne je, iże grziwa samcōw mŏ powiōnzaniŏ z godami. Bujniyjszŏ i ćmawsza grziwa ôznaczŏ lepszego kandydŏta dlŏ samury.

Zasiyng[edytuj | edytuj zdrzōdło]

Przōdzij ôd Afryki, Arabskij i Bałkańskij Bōny do Indyje. Terŏźnie zasiyng ôgraniczōny je do terynōw trŏwiastych i ôdewrzōnych terynōw leśnych Afryki na połednie ôd Sahary jak tyż (podgatōnek azjatycki) rezerwatu Gir we pōłnocno-zachodnij Indyji.

Ôgōlne informacyje[edytuj | edytuj zdrzōdło]

  • Miary:
    • Dugość ciała: 1,4-2,5 m
    • Dugość ôgōna: 0,7-1,0 m
    • Wysokość we klymbie: 0,8-1,1 m
    • Masa ciała: 120-350
    • Samce sōm srogsze ôd samur
  • Wyglōnd:
    • Sirchoła lwōw je brōnnŏ, biołŏ na brzuchu i wnyntrznych tajlach nōg, rzbiet i uszy czŏrne, grziwa samca ôd brōnnyj do czŏrnyj. Mode mŏja cyntki, kere zanikajōm z wiekym
  • Kust:
    • Lwy jedzōm zaôbycz kopytne cyckocze, take jak antylopy, gazele, zebry, giyrafy i dziwe świnie, jak tyż mode srogszych cyckoczy, jak elefanty i nosorożce.
  • Dugość życiŏ:
    • 10–14 lŏt we naturalnym strzodowisku, a we niywoli nawet 30 lŏt[4].

Heraldyka[edytuj | edytuj zdrzōdło]

We heraldyce lew je czynstym symbolym. Ôznaczŏ zaôbycz ôpowŏgã, waleczność, władzã krōlewskõ i siłã.

Bajszpile miasta ze lwym we wapynie
Na Ślōnsku Na świecie
Herb wroclaw.svg Wrocław Wapen van Amsterdam.svg Amsterdam
Legnica herb.svg Lignica Coa Hungary Town Budapest big.svg Budapeszt
POL Prudnik COA.svg Prudnik Prague CoA CZ.svg Praga

Ewolucyjŏ[edytuj | edytuj zdrzōdło]

← mln lŏt tymu
Lew
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2

Przipisy

  1. 1,0 1,1 Panthera leo (ang.). Integrated Taxonomic Information System.
  2. Panthera leo [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersyjŏ 2015.1 [dostymp 2015-06-30] (angelski).
  3. Catalogue of Life: Panthera leo (Linnaeus, 1758) (ang.). Catalogue of Life, 2014-02-03. [dostymp 2019-08-28].
  4. African lion facts, Zoological Society of London (ZSL) [dostymp 2021-03-17] (angelski).