Republika Niymieckij Austryje

Ze Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Republik Deutsch-Österreich
Republika Niymieckij Austryje
1918-1919
Fana Niymieckij Austryje
Wapyn {{{dopołniŏcz}}}
Fana Niymieckij Austryje Wapyn Niymieckij Austryje
Położynie {{{nazwa_dopełniacz}}}
Ôficjalnŏ gŏdka niymieckŏ
Używanŏ gŏdka bajerskŏ, czeskŏ, madziarskŏ, italskŏ, słowyńskŏ, słowackŏ, ślōnskŏ, ślōnsko-niymieckŏ, polskŏ
Stolica Wiedziyń
Polityczny systym republika
Ôstatni prezydynt Karl Seitz
Data nastōniŏ 1918
Data likwidacyje 1919
Dōminujōncŏ religijŏ katolicyzm

Republika Niymieckij Austryje (niy. Republik Deutschösterreich), Niymieckŏ Austryjŏ (niy. Deutsch-Österreich) – krōtkotrwałŏ republika na terynach dzisiyjszyj Austryje, Czeskij Republiki, Polski, Madziarōw, Słowacyje, Słowynije a Italije, kerŏ powstała po upŏdku Austro-Madziarōw. Podug roszczyń, krōm terynōw dzisiyjszyj Austryje, położōna była ôna tyż na terynach połedniowego Gōrnego Ślōnska, Sudeckigo landu, pōłnocno-zachodnij Bohymije, pōłnocnego Tirola a Niymieckich Zachodnich Madziarōw (dzisiej Słowacyjŏ a Madziary), mianowanych tyż jako Burgynland a tyż Karyntyje (dzisiej pōłnocne tajle Słowynije a Italije). Republika Niymieckij Austryje ôstała utworzōnŏ 12 listopada 1918 roku, a zlikwidowanŏ 21 paździyrnika 1919 roku.

Gyszichta[edytuj | edytuj zdrzōdło]

12 listopada 1918 roku ôstała ôgłoszōnŏ kōnstytucyjŏ Republiki Niymieckij Austryje, podug keryj była to dymokratycznŏ republika we unije z Niymcami. Regiyrōnek bōł we rynkach socjaldymokratōw, atoli siyły kōmunistyczne prōbowały go przejōńć - we dniu ôgłoszyniŏ republiki, przekludzili ôni angrif na parlamynt.[1] Unijŏ z Niymcami była moc wŏżnŏ dlŏ sytuacyje ekōnōmicznyj Austryje we ôczach socjaldymokratōw, zaś pannacjōnalisty spiyrali to bez spōlnõ kulturã, gŏdkã a nacyjowość ze Niymcami. Weimarskŏ Republika tyż spiyrała unijõ, a artikel 61 weimarskij kōnstytucje wszrajbowywoł Republikã Niymieckij Austryje we ferwaltōng Niymiec, atoli traktat we Saint-Germain-en-Laye nakŏzoł Austryje pōmianã miana s Republiki Niymieckij Austryje na Republikã Austryje a tyż zakŏzoł unije Niymiec z Austryjōm. Krōm zakŏzu, 1 paździyrnika 1920 roku (juże we Austryjŏckij Republice) ôstoł uzdany absztimōng ô unije z Niymcami, kery ôstoł przekludzōny ino we prowincyjach Salzburg a Tirol we kwiytniu a mŏju 1921 roku. Wyniki absztimōnga we tych prowincyjach były we wiynkszości za unijōm.[2] Po utworzyniu republiki, do Niymieckich Zachodnich Madziarōw, rechty rościyły se we tym samym czasie Austryjŏ a Madziarskŏ Republika Rad. 10 września 1919 roku podug traktatu we Saint-Germain-en-Laye Niymiecke Zachdonie Madziary ôstały przidzielōne Austryje, bezto iże yntynta chciała ôsłabić Madziarskõ Republikã Rad, a tyż bezto iże teryny te były hławnie pōmiyszkiwane bez Niymcōw. 13 paździyrnika 1921 roku, juże po szlusie Republiki Niymieckij Austryje, madziarski regiyrōnek zôbowiōnzoł sie do wycŏfaniŏ armije z tego landu.[3]

Przipisy

  1. 12 November 1918 (ang.). The World of the Habsburgs. [dostymp 2022.05.01].
  2. Austrian attempts to unite with Germany from the founding of the republic to the referendums in Tyrol and Salzburg in 1921 (ang.). The World of the Habsburgs. [dostymp 2022.05.01].
  3. Burgenland Is Gained (ang.). The World of the Habsburgs. [dostymp 2022.05.01].