Ślůnsko mjymjecko godka
| Tyn artikel ńy bůł jeszcze sprawdzůny we poprawnośći zapisowańo Steuerowům uortografijům a gramatycznyj. Jeli zdo Ći śe, co je to fest do porzůndku narychtowany artikel, symńij tyn muster. |
| Schläsche Sproache | |
| Uobšar | Ślůnsk (we grańicach Ńymcy, Polski a Czeskij Republiki), USA |
| Klasyfikacyjo genetyčno | Godki indoojropejske
|
| Šrajbůng | modyfikowůny alfabyt uaćiński |
| Status uoficyjolny | |
| Godka uřyndowo | ńy uznowono |
| ISO/FDIS 639-3 | sli |
| We Wikipedyji | |
| Uobejzdřij tyž: godka, godki śwjata
|
|
Ślůnsko godka (ślůnski djalekt mjymjeckij godki; śl. Schläsche Sproache abo tyż Schläsisch lub Schläs'sch, mjym.: Schlesisch abo Schlesische Sprache) - godka, kerům posůgiwaua śe rdzynno ludność Dolnygo Ślůnska a reliktowo tajla ludnośći Gůrnygo Ślůnska. Na ksztoutowańy śe suowńictwa godki mjaua ajnflus mjymjecko godka a tajlowo zapożyczyńo s godki polskij a czeskij (a raczyj morawskigo, fungujůncygo kejśik jako uodrymbno godka). Godka mo kod ISO sli.
Treść |
Djalykta a gwary ślůnsko mjymjeckej godki [Sprowjej]
- Oberschläsch, mjym: Oberschlesisch (Gůrny Ślůnsk- ynklawy)
- Gleetzisch, mjym: Glatzer Dialekt / Glätzisch / Gletzisch (Źymja Kuodzko a uokolice)
- Mundart des Brieg-Grottkauer Landes (uokolice Brzygu a Grodkowa)
- Nordböhmisch (Liberec a uokolice)
- Kräuter Mundart / Kräutermundart (Wrocuaw a uokolice)
W tym dialekcie przedźwiyn - kiwała trocha godka osadnikůw ze Frankonii i Turyngii.
- Neiderländisch (mjyndzy Źelůnům Gůrům a Uoleśńicům)
- Gebergsschläsch, mjym: Gebirgsschlesisch (uokolice Sudetůw)
We rzeczowńikach a czasowńikach tygo djalektu sům przemjyńůne "en" na "a", lb: Kirschen - Kerscha, essen - assa, a sylaba zdrobńojůnco "lein" w reszće ślůnska "el" zmjyńo śe sam na "la", kej lb.: Bäumchen (Bäumlein) - Beemla, Töpfchen - Tippla
- Äberlausitzer Mundoart, mjym: Oberlausitzer Mundart (Görlitz, Dolnoślůnski powjat gůrnouůžycki a uokolice)
Zachowoua śe ślůnsko špracha do dźiśej. Tam je tyż sorbsko godka.
Bajszpil tekstu [Sprowjej]
| „ | Die schläsche Sproache, möchte ma sprecha, doas möchte ich euch, ihr Schlesier soan, doo muß ma baale dermiet recha, doaß sie kee Mensch mehr sprecha konn.
Die aala Leute, dies verstonda, die drieba uufgewachsa sein, schläsch lasa und oo sprecha kunnta, warn immer weniger, saats ok ei! Is gibt goar viele schläsche Bichla, ma sommelt sie und hebt sie uuf, uff su Geschichtla und oo Sprichla. Doo hiert a jeder gerne druuf. Ma muß awing ei Übung bleibe, a Kindern woas uff schlesisch soan, die Heemte sull ma oo beschreiba, hott ihrs gehiert? – Doo fangt ock oa! |
” |
| — Sieglinde Gottschall, Ma muß awing ei Übung bleiba | ||
| „ | In Barzdorf hoatt's gebrannt,
Do bin ich hingerannt. Do woar a kleener Zaun, Do wollt ich Äppel klaun, Do koam der Herr Schandarm Und noahm mich untern Arm, Der führt mich um die Eck' Do fiel ich ei a Dreck, Do schrie ich "Au, au, au mei Oarsch ist grün u. blau!" |
” |
| — Text und Melodie: anonym, Ein böses Erlebnis. (Oberschlesisches Volkslied Archiv) | ||
Dykcyonoř [Sprowjej]
| Ślůnsko mjymjecko godka (Schläsch) | Ślůnsko godka |
|---|---|
| Arde | Źymja |
| Bargmoan | Grubjorz |
| Grube | Gruba |
| Jingla | Bajtel |
| Jungaohs | huncwot, rojber |
| Kascheln | klojzdnůnć |
| Kastrull | kastrol |
| Nudelkulle | nudelkula |
| Ritsche | ryczka |
| rumurbern | růmplować/sznupać |
| Pfusch | fucha |
| Morast | maras |
| Kreppel | krepel |
| Senf,Mostrich | zymft |
| Schläsch | Ślůnski |
| Schläsche Kließla | Ślůnske kluski |
| Schläsche Kuchel | Kuchńa ślůnsko |
| Schukloade, Schuckloade | Szekulada |
| Schwalmel, Schwalme | Szwalbka |
Autory kśůnżek we ślůnsko mjymjeckij godce [Sprowjej]
Badńij tyż [Sprowjej]
Auskuplůngi [Sprowjej]
Test-Wikipedia uff Schläsch- Uo dolnoślůnskij a ślůnskij godce
- Farby ślůnskich godek
- Stary dialekt Ślůnski
- Mutter schläsing, deene Usingern - czyli kilka uwag o Mundarcie i ślůnskości
- Dolnoślůnsko godka
- Ueber deutsche Dialectforschung: Die Laut-und Wortbildung und die Formen der Schlesischen Mundart
Przipisy
- ↑ Klaus Ullmann: Schlesien-Lexikon, 2. Band der Reihe Deutsche Landschaften im Lexikon, 3. Auflage 1982, Adam Kraft Verlag GmbH & Co. KG Mannheim (ISBN 3-8083-1161-4), S. 260-262
- ↑ http://web.uni-marburg.de/sprache-in-hessen/flash/dt.swf
Literatura [Sprowjej]
- Klaus Ullmann: "Schlesien - Lexikon", Bechtermünz Verlag, Augsburg 1996, ISBN 3-86047-184-8