Saturn
 |
Tyn artikel ńy bůł jeszcze sprawdzůny we poprawnośći zapisowańo Steuerowům uortografijům a gramatycznyj. Jeli zdo Ći śe, co je to fest do porzůndku narychtowany artikel, symńij tyn muster. Tyn artikel niy bōł jeszcze sprawdzōny we poprawności zapisowaniŏ Ślabikŏrzowym szrajbōnkym a gramatycznyj. Jeli zdŏ Ci sie, co je to fest do porzōndku narychtowany artikel, symnij tyn muster. |
|
| |
|---|---|
|
| |
| Uodkryće | |
| Uodkrywca | starožytńe Babilońčyki |
| Data uodkryćo | XV we p.n.e |
| Parametry uorbity (J2000) | |
| Středńe uoddalyńe uod Suůńca | 1 426 725 413 km 9,537 070 32 j.a. |
| Uobwůd orbity | 8,958 Tm 59,879 j.a. |
| Mimostřůd | 0,054 150 6 |
| Peryhelium | 1 349 467 375 km 9,020 632 24 j.a. |
| Aphelium | 1 503 983 449 km 10,053 508 40 j.a. |
| Rok gwjozdowy | 10 759,5 dni (29,46 rokůw) |
| Synodyčny uokres uobjygu | 378,09 dńi |
| Gibkość uorbitalno | min. — 9,136 km/s śred. — 9,638 km/s maks. — 10,182 km/s |
| Inklinacyjo | 2,484 46° |
| kśynžyce | 57 potwjyrdzůnych |
| Charakterystyka fizyčno | |
| Šyřka růwńikowo | 120 536 km (9,449 Źymje) |
| Šyřka bjegunowo | 108 726 km (8,552 Źymje) |
| Klapńyńće | 0,097 96 |
| Plac | 4,27×1010 km2 (83,703 Źymje) |
| Uobjyntość | 7,46×1014 km3 (763,59 Źymje) |
| Masa | 5,68460 ×1026 kg (95,162 Źymje) |
| Gynstość | 0,687 30 g/cm3 (mńejšo uod wody) |
| grawitacyjny szwůng na růwńiku | 8,96 m/s2 (0,914 g) |
| Gibkość ućečki | 35,49 km/s |
| Uokres zwyrtńyńćo | 10h 39min 22,4s |
| Gibkość uobrotu na růwńiku | 35 500 km/h (9,87 km/s) |
| Nachylyńe uośi planyty |
26,73° |
| Deklinacyjo | 83,54° |
| Albedo | 0,47 |
| Temp. wewnyntřno |
12 000K |
| Temp. powjyřchńe* | min. — 82K (-191°C) střed. — 143K (-130 °C) maks. — b.d. |
| Skuod atmosfery | |
| Ciśńyńe atmosferyčne | 140 kPa |
| Wodůr | ~93% |
| Hel | ~6% |
| Metan | ~0,2% |
| Para wodno | ~0,1% |
| Amońak | ~0,01% |
| Etan | ~0,0005% |
| Fosforowodůr | ~0,0001% |
.svg){kind=small}
Saturn to je šůsto podug uodlyguośći uod suůńca planeta we Ůkuodźe Suonečnym. Tak kej Jowiš, Urůn a Neptůn je to planeta gazowo, drugo podug masy a wjelgośći po Jowišu, a uo nojmńyjšyj gynstośći s planet coukigo Ůkuodu Suonečnygo. Saturn znůmy je uod Starožytnośći. Charakterystyčnům jygo cechům sům ringi kere skuodajům śe guůwńy s lodu a trocha ze skou. Terozki znůmy 60 kśynžycůw Saturna (3 ńypotwjyrdzůne). Mjano planety je uod řimskiego boga Saturna. Saturn je jydnům s pjyńću planet, kere idźe uobezdřeć gouymi ślypjůma. We coukim Ukuodźe Suonečnym ino Saturn mo gynstość mjyńšům uod wody. Wynośi uůna středńo 0,69 g/cm³. Ino jůndro je gynstše.
