Glywicki dialekt

Powiat glywicki – plac, kaj miyszko nojwiyncyj użytkownikōw dialyktu glajwickiygo

Dialykt glywicki ślōnskij godki je używany miyndzy Glywicōw a Katowicōw. To na nim ôpiyro sie po tajli ślōnsko godka literacko, kero durch je we procesie tworzynio. Tyn dialykt je, na rōwno ze ôpolskim, nojbarzi rozpowszechniōnym a nojbarzij kojarzōnym ze cołkōm godkōm, łamie sie tyż na roztōmajte dalsze gwary, co rōżni klang dialykta ôd miasta dō miasta, głōwno gwara ze miasta Glywic je czynsto mianowanōm gwarōm cyntralnōm dialykta glywickiygo.

Cechy charakterystyczne

Sam ajnfach je nosowe y we postrzōdku (rynka, gyzicht) wortōw. Na kōncu wystympuje nosowe -a, we kerym zatraciła sie nosowość aji we Glywicach po ajnflusie ze gwarōw wschodnich kej miasto stało sie barzij przemysłowe (widza, laufruja ze downygo widzam, laufrujam). We cyntralnyj gwarze, klang r je barzij kryncōne, brzmiōnce barzij wulgarnie a twardo. Ôde wschodu (wele Pszczyny, Tychōw, Kynighuty) we dialektach glajwickich sypielyli abo syceli (rōncz, a czŏrny na rōnc, a cŏrny). Na glajwicko-ôpolskim pograniczu godajōm po twardych spōłgoskach szyroke nosowe a (gajńsi; bez nosowości na kōncu – halba), a po miynkich spōłgoskach – nosowe y (miyndzy); tam tyż majōm sypielyniy, atoli ôbyjmuje ône ino cz (wrzescy, cyje), a roz na kedy a ż (nazarty).

Bajszpile tekstōw

Faszing, to faszing i telã. Napocznōł nōm sie zarŏzki po Godach i terŏzki niy ôbstało nic, ino brać sie za haudamasze i inksze bōmse. A jŏ tyż ci sam dzisiŏj poberōm ździebko ô tych czasach kejech rŏd, we te pyndy deptoł na te wszyjske roztōmajte muzyki, na roztōmajte tańcowaczki i to niy zŏwdy ino ze mojōm Elzōm. Ale jadymy terŏzki podle raje: Tak ze kielanŏście rokōw tymu nazŏd trefiōłech na drōdze jednygo kamrata, starygo fyrnioka, znacy sie samotnygo. (Gwara Kynighuty).

To niy żodno bojka, ani tyż zmyślynie – to szczyro prowda. Jake piyńdzieśōnt rokōw tymu miyszkoł na Rybōwce złodziyj Florek. Krod, co popaduo. Pōnowi we Zowadzie ukrod krowa i zjod jōm. Pora dni chodzył głodny, a potym juzaś wybroł sie do Zowady. Prziszła jednak kryska na Matyska: Florka chycili pachoułi i zakludziyli go do kancelaryje dworskij. Pōn kozoł go przisznalować do ławki i wlepić mu ze dwiesta kijōw. Karbowy walył kaj popadło, a nojwiyncyj po piyntach (Gwara Beuk).

Wantołka miała na kwatyze karlusa, co mu było ôziym dwadzieścia lot, a ônyj było pzez piyńdziesiōnt. Jak zabiyła prosia, to dzieciōm zrić niy doła, ino tymu karlusowi. A ôn ji świacył, świacył, a to prosia jod. A kej ze wszystkiym zjod, to wypolył. A ôna wziyna zogłōwek pod zopaska i gōniyła go, bo myślała ze co ze tego bydzie. A kej dzieci wzescały, ze karlus prosia zjod, a ônym zur zrić dowała, to gizdōw scaskała po pysku (Gwara Podlesia).